AKUT (ARAMA KURTARMA)

Dağ ve doğa koşullarında meydana gelen kaybolma ve kaza olaylarında, deprem, sel gibi doğal afetlerde ve büyük kazalarda, tamamen gönüllü olarak, amatör bir çalışma ve profosyenel bir yaklaşımla, başı dertte olan kişilere en kısa sürede ulaşmak, yardım için gereken en uygun koşulları yaratmak, doğru arama ve kurtarma çalışması yaparak kazazedelere temel ilk yardım desteğini sağladıktan sonra emniyetli ortam koşullarına nakillerini sağlamak ve bu tür olaylarda can kaybını en aza indirmek akutun temel amacıdır.


AKUTUN TARİHÇESİ

Doksanlı yılların başında doğa sporlarına artan ilgi ile birlikte doğal ortama giden insan sayısındaki artış, beraberinde dağ kazaları, dağda mahsur kalma ve kaybolma olaylarındaki artışıda getirdi.
Söz konusu olaylarda çoğunlukla ilgili kurumlar ve sivil toplum örgütleri yetersiz kaldı. Kurtarmaya katılan dağcılar ise operasyon anında kargaşa ve iyi niyetli ama yetersiz çaba örnekleri vermekten öteye gidemediler. Bu dönemlerde, 1994 yılında Bolkarlarda iki dağcının ölümü ile sonuçlanan bir olay meydana geldi. Söz konusu olayda askeri helikopterler, jandarma, yöre insanları, üniversitelerden, dağcılık fedarasyonundan ve çeşitli bölgelerden dağcılar arama kurtarma çalışmalarına katıldılar. Yapılan çalışmalar büyük bir karmaşa içinde sürdürüldü. Ancak kişiler arasında çıkan problemler, organisazson bozuklukları, yaklaşım farklılıkları gibi bir çok gerekçe yüzünden yapılan arama kurtarma çalışmaları beklenen verimi sağlayamadı. Bu olayla yaşanan eksiklik ve problemlerden yola çıkarak, organize bir arama kurtarma birimi oluşturma doğrultusunda, dağcılık federasyonu eski başkanlarından merhum Tayfun TERCAN, Nasuh MAHRUKİ, Ferudun ÇELİKMEN, Atilla ULAŞ, Kuvvet LORTOĞLU, Mehmet TANRISEVER, Cemal Ergun ERUÇ, Oral ÜLKÜMEN, Nevzat ÇETİN ve kurtarmaya katılan diğer dağcılar arasında bir konuşma geçti. Daha sonra İstanbula dönüldüğünde bu insanların çoğu ve yeni katılanlarla organize bir arama kurtarma birirmi kurulması doğrultusundaki tartışmalar sürdürüldü. Ferudun ÇELİKMEN’in önerdiği isim ile AKUT, bir arama kurtarma birimi olarak şekillenmeye başladı.

1995 yılnda, yedi kurucu üyenin başvurusu ile akut arama kurtarma derneğinin faaliyetlerine başlayacağı şekilde, biri mağracı diğerleri dağcı 20 insan hazırlıklarını yaptı. Yine aynı yıl aralık ayında uludağ keşiştepede yapılan bir kurtarma operasyonunda akut kendi adını ilk defa kullanarak yer aldı.

Biri mağracı, diğerleri dağcı bu küçük grup, bir yandan arama kurtarma operasyonlarına katılıp, bir yandan da sürece doğru oluşturmak için yapılan araştırma ve tartışmalarla 1996 yılı yaşarken üye sayısı 30 civarına yükselmiş ve resmi arama kurtama derneği oluşumlarını da tamamlamışlardı. Akutun bu dönemde attığı en önemli adım, tüzüğünde de belirtildiği gibi, yalnızca dağda değil, tüm doğada ve doğal afetlerde arama kurtarma yapmayı hedeflemesi idi. Doğal olarak akut, insan kaynakları açılımınında yalnız dağcılara değil, yaşamın her alanında var olan, bir beklenti yada çıkar düşünmeksizin insan hayatı kurtarmak için çalışacak bir adım attı.
Akut, yasa gereği idari örgütlenmesini tüzündüğünde belirttiği gibi yapmış iken, işlevi gereği örgütlenmesinin daha zengin bir çevreye oturtmuş (tüzüğüne uygun olarak) bir yandan da arama kurtarma anında devreye girmek üzere operasyonel olarak farklı bir örgütlenme şeması çizmiştir. Böylece bir yandan demokratik bir sivi ltoplum örgütü örneği verilirken, operasyonel olarakta hiyerarşi üçgeni dar, disiplinli, acil durumlarda dar bir kadro ile çabuk karar alabilen bir örgütlenme yeğelemiştir.

AKUT, yönetim kurulunu da içeren aktif üyelerden oluşan 11 kişilik karar grubu ile dogan etkinlikleri sürdürmekte idi. 1997 yılına gelindiğinde eğitim, arşiv-istatistik, tıp, lojistik, yerel ilişkiler, finans, iletişim, basın-yayın gibi çalışma birimleri oluşturmuş, karar grubu yönetim kurulu yanında birim sorunlarını da içeren biçimde 22 kişiye çıkarılmıştır.

Aynı dönemlerde buna paralel olarak operasyonel örgütlenme ise şu şekilde planlanmıştır. Başta operasyona yada olaya yönelik bir idare ve buna bağlı olarak çalışan PLANLAMA, OPERASYON, LOJİSTİK, HABERLEŞME ve İLİŞKİLERİ içeren alt unsurlar tasarlanmıştır. 1997 yılı aynı zamanda akutun kamu yararına dernek olmak için başvuru yılı olmuştur.

Bir takım arama kurtarma operasyonaları kadroları geliştiren eğitimler oganizasyon akutun tanıtım çalışmaları ilgili kurum ve kurluşlarla yapılan protokol anlaşmalar, sponsor araştırmaları ve ortalama 90 üye ile HAZİRAN 1998 adana ceyhan depremine gelindi. Yaklaşık 20 kişilik akut ekibi 28 kişinin enkaz altında kaldığı apartmanda sıra ile 5 gün çalıştı. 2 yaşamın kurtarılmasına katkı sağladı. Ve bu olay akut’u Gazete manşetlerine taşıdı. Deprem felakatı bir biçimde tanıtım, sponsor araştırma gibi çalışmalrdan daha fazlasını yaptı. Bizlerin anlaştığını adana ceyhan depremindeki akut çalışması özle-tüzel kişi ve kuruluşlarla devletin ilgili kuruluşlarını anlattı. Türkiye gündemine oturduk, tanındık, gerekliliğimiz kavrandı. Bu yüzden artan olanaklar gelişim hızımız arttı. Kamu yararına dernek olamk süreci hızlandı, 08.02.1999 itibariyle kamu yararına dernek olduk.

Yine arama kurtarma operasyonları, yeni üyeler ve eğitimleri yeniden yeniden örgütlenme ilgili kurum ve kuruluşlarla ile yapılan yeni protokol ve anlaşmalar, tanıtım, sponsor araştırmaları derken 17 AGUSTOS 1999 MARMARA DEPREMİ oldu. O anda 40 civarında eğitimini tamamlamış asil ve ady üye ile toplam 300 kişiden oluşan kamu yararına bir arama kurtarma derneğidik. Marmara depreminde akut anında felaket bölgesine aktı. Yaklaşık 150 asil ve aday üye ile çalıştı. Binin üzerinde insanın çalışmasını organize etti. İkiyüzün üzerinde insanı göçük altından canlı çıkartalmasında görev aldı. Yurt içi ve yurt dışından gönderilen çok fazla miktarda tıbbi malzeme ve diğer yardım malzemesinin felaketzedelere direkt yada kızılay, ordu ve kriz masaları ile koordineli ulaştırılmasını sağladı. Sonuçta AKUT, bir çok sivil toplum örgütü ile kamu ve özle sektör kuruluşlarının bakış açılarını, arama kurtarmaya yaklaşımlarını değiştirdi. Yeni atılımların öncüsü oldu. Arama kurtarmanın yanında, felaket öncesi ve sonrası ile ilgili toplumun yoğun bilinçlenme taleplerini karşılayacak çalışmalar başladı. Akut’a bir arama kurtarma derneği olarak ön görüldüğünden daha büyük bir misson yüklendi. Bütün türkiye’de tanınan ve örnek gösterilen bir sivil toplum örgütü oldu.

Arkasından gelen YUNANİSTAN-Atina depremi ve orada akut olarak yapılan çalışma, akut misyonuna uluslararası bir içerik kazandırdı. Onlarca yıldır çözülemeyen sorunların yaşandığı süreçte uluslar-haklar arasında kardeşliğin barışın simgesi oldu. Zor günlerinde insanların dil, din, ırk, ulus farkı gözetmeksizin yanyana, omuz omuza çalışabildiğini gösterdi. Hem arkasından TAYVAN depremindeki çalışmalarıyla da uluslararası süreçte geldiği konumu daha iyi geliştirdi. Marmara depremi öncesi başlayan, bünyemize uygun doğru yönetim yapısı tartışmaları 1999’un sonrasına gelinen süreçte, yeniden değerlendirildi. Geçici olarak karar grubu, yönetim kurulu ve birim başkanlarını içen biçimde 11 kişiye düşürülürken, benzer yurtdışı arama kurtarma birimleride araştırılarak, seçimle gelen, kolay değiştirilebilen yada değişen insiyatifli gereken bir yönetim mekanizması oluşturmanın adımları atılmaya başlandı.

Aynı dönemde hızlı büyümenin getirebileceği sorunları önceden çözebilmek için yönetim, örgütleme, finansman ve denetim konularında amatör gönüllü çalışmalarımıza profosyenel organizasyon ve danışmanlık firmalarının yardım, öneri ve bilgi destekleri sağlandı.

Akut, değişen koşulları somut tahlili ile günceli yakalayarak örgütlenmesine geliştirilen süreçleri yaşarken, bir yandan da çağrı aldığında sorumluluklarını anında yerine getirecek biçimde hazırlıklarını sürdürmektedir.

ARAMA KURTARMA DERNEĞİ (AKUT)
Arama Kurtarma Derneği (AKUT), dağ ve doğa koşullarında meydana gelen kaybolma ve kaza olaylarında, deprem, sel gibi doğal afetlerde ve büyük kazalarda, tamamen gönüllü olarak, amatör bir çalışma ve profesyonel bir yaklaşım ile, başı dertte olan kişilere en kısa sürede ulaşmak, yardım için gereken en uygun koşulları yaratmak, doğru arama ve kurtarma çalışması yaparak, kazazedelere temel ilkyardım desteğini sağladıktan sonra emniyetli ortam koşullarına nakillerini sağlamak ve bu tür olaylarda can kaybını en aza indirmek amacıyla kurulmuştur.

TÜRKİYE BAĞIŞLARIYLA AKUT'U KUCAKLIYOR....
AKUT TÜRKİYE'Yİ AFETLERE DAHA GÜÇLÜ HAZIRLIYOR...




AKUT Arama Kurtarma Derneği, yaklaşık 9 yıldır amatör bir ruh ve profesyonel bir yaklaşımla ülkemiz ve insanımız için sürdürdüğü gönüllü çalışmalarına yeni bir etkinlikle devam ediyor. Bir ayını geride bıraktığımız toplam dört ay sürecek olan bu etkinlikte, Gezici Eğitim Merkezi haline dönüştürülen AKUT ANADOLU TIRI Türkiye'deki 81 ile AKUT'u ve AKUT'un 9 yıllık bilgi birikimini taşıyor. Bu dört aylık yoğun çalışma programında belirlenen hedefin, doğal afetler konusunda temel bir bilinç düzeyi yaratmak, toplumumuzu, afetlere hazırlık konularının en önemli unsuru olan "önlemler" ve "hazırlık" aşamaları hakkında bilinçlendirmek ve afet öncesi, sırası ve sonrası doğru davranış şekillerini mümkün olduğu kadar çok sayıda yurttaşımızla paylaşmak olduğu bildiriliyor. AKUT, ANADOLU TIRI'nın yola çıktığı 8 Nisan 2004 tarihinden bugüne halkımız tarafından gösterilen olağanüstü ilgiyi ve günümüze kadar ziyaret edilmiş olan 25 ilde kaydedilen deneyimleri de kamuoyu ile paylaşıyor.

Kurulduğu günden bu yana büyüyerek ve güçlenerek ilerleyen AKUT, taşıdığı sorumluluk duygusu gereği kurumsallaşmasına güç katacak yeni ve büyük bir çalışma daha başlatılıyor. Arama ve kurtarma konularında dünyada ISO 9000 belgesi alan ilk sivil toplum örgütü olmak amacıyla yaklaşık 6 ay sürecek sıkı ve zorlu bir çalışmaya başlayan AKUT, bu alanda da dünyada ve Türkiye'de bir ilk gerçekleştirecek.

Başlatılan bağış kampanyası ile tüm etkinliklerini ve eğitimlerini kesintisiz ve daha etkin olarak yerine getirmeyi hedefleyen AKUT, kampanyadan aldığı destekle kurumsallaşma faaliyetlerine de ivme kazandırmayı planlıyor.




AKUT TÜRKİYE İÇİN EĞİTİMDE

AKUT’un misyon cümlesinde belirtildiği gibi; “AKUT, dağ ve doğa sporları kazaları, doğal afetler ve yetkin olduğu tüm koşullarda; ihtiyaç duyan herkes için; eğitimli, disiplinli, standartları yüksek ekipleri ile gönüllü olarak arama ve kurtarma yapar ve ilgili konularda toplumu bilgilendirir” ilkesini yerine getirmek için her bölgesinde düzenli olarak eğitim ve tatbikatlar düzenliyor. Standartlarımızı yüksek tutabilmek için, en öncelikli olarak dikkat ettiğimiz unsur her bir gönüllümüzün yapacağı arama ve kurtarma çalışmalarında gerekli her türlü donanıma önceden sahip olmasını sağlamak. Biliyoruz ki bu çocuklar, yarın - öbür gün bir afet veya kaza durumunda, gerek AKUT ekipleriyle gerek çevrelerindeki bu konuda eğitimsiz ve bilgisiz ama yardıma hazır insanları koordine ederek ve onları bir takım lideri olarak yönlendirerek büyük sorumluluklar üstlenecekler ve her zaman olduğu gibi önemli bir boşluğu doldurarak büyük yararlılıklar gösterecekler.

1. grup; Temel eğitim, (Malzeme Tanıtımı - emniyet aletleri, ipler, emniyet kemeri, sekizli, jumar, makaralar, sedye, düğümler, v.b.)
2. grup; Orta düzey yarı teknik ve dağ arama kurtarma, (kurtarma emniyet noktaları, makara ve gevşetme sistemleri, sedye çekme – indirme, ip köprüsü, vb.)
3. grup; Liderlik ve arama kurtarma strateji ve taktik belirleme (Liderlik eğitimi ve problem çözme) konularında olmak üzere çalışmalarını sürdürdü.
Bunlara ilave olarak telsiz kulanma ve ilk yardım eğitimleri de tekrar edildi.
Gece – gündüz devam eden teorik ve pratik çalışmaların ardından, % 75 teorik ve % 25 arazi uygulaması olacak şekilde geçer notun 70 olduğu değerlendirmelere her katılımcı tabi tutuldu. Son olarak da her zaman yaptığımız gibi son gün, zorlu ve uzun karmaşık bir tatbikatla, aldıkları eğitimi bir takım olarak uygulama çalışması yapıldı.

AKUT ekipleri, bulundukları bölgenin kendine özgü ihtiyaçlarına göre planlamalarını ve çalışma stratejilerini kurgular. Örneğin, turizm bölgesinde yer almaları sebebiyle Antalya ve Marmaris ekiplerimiz teknik kurtarma konusunda, ağır kış şartlarının yaşandığı Doğu Anadolu bölgemize yer alan Bingöl ekibimiz, kış kurtarma, çığ ve kar motosikleti konularında, Orta Anadolu’da dağlara yakın bir bölgede bulunan Ankara ekibimiz, kış dağcılığı ve dağ kurtarma konularında, AKUT’un ilk ekibi ve merkezi konumunda olan İstanbul ekibimiz deprem ve genel kurtarma konularında, son olarak aramıza katılan genç İzmit ekibimiz ise Marmara bölgesi ve Batı Karadeniz bölgesi civarındaki arama operasyonlarında ağırlıklı olarak çalışacak şekilde örgütlenmiş durumdalar.

Bu yapılanmanın temel nedeni, AKUT vizyonunun yerel örgütlenmelere, yerel kaynaklara ve yerel ihtiyaçlara büyük önem vermesi ve Türkiye için ideal çözümün bu yönde olduğunu değerlendirmesi sebebiyledir. Ayrıca düzenlediğimiz bu tür eğitimlere, zaman zaman AKUT harici arama kurtarma ekiplerinden de katılımcı davet ederek bilgilerimizi paylaşma çalışmalarımızı sürdürmekteyiz.

Gönül isterki bu eğitimlere hiçbir zaman ihtiyaç duyulmasın ancak sorumlu yurttaşlar olarak bizler, kendimize seçtiğimiz misyon doğrultusunda her zaman hazır olmak ve gerektiğinde bütün gücümüzle, ülkemizin ve insanımızın yaşayabileceği sorunlara karşı çözüm üretmekle, en azından acılarını bir nebze olsun dindirmekle yükümlüyüz. Bu nedenle arama kurtarma konularında çağdaş vizyon ne ise biz her zaman onu arar, bulur, uygular ve onu da aşmaya çalışırız.
***Ali Nasuh Mahruki (AKUT kurucu üyesi)