Yapay zeka aileleri ve tarihsel gleişimleri - 24.04.2026 tarihi itaibari ile.

ozkandonmez — Fri, 24 Apr 2026 19:10:16 GMT

Anthropic Claude, OpenAI ChatGPT, Google Gemini ve DeepSeek Karşılaştırması

Bu yazıda güncel büyük yapay zekâ ailelerini tarihsel gelişim, kullanım alanı, fiyat/maliyet mantığı, yerel kurulum ve entegrasyon açısından özetliyoruz.

Kontrol tarihi: 24.04.2026

Önemli not:
ChatGPT bir ürün adıdır. Teknik olarak sağlayıcı OpenAI, model ailesi ise GPT / reasoning modelleridir.
Claude, Anthropic firmasının model ailesidir.
Gemini, Google / Google DeepMind model ailesidir.
DeepSeek ise açık ağırlıklı ve düşük maliyet odaklı Çin merkezli model ailesidir.

1) Güncel Genel Karşılaştırma

Code:

Platform / Aile Firma Güncel güçlü modeller Güçlü olduğu alanlar Dikkat edilmesi gerekenler

Code:

ChatGPT / GPT OpenAI GPT-5.5 Thinking, GPT-5.5 Pro, Kodlama, araştırma, belge analizi, En güçlü modeller pahalıdır. API/model
GPT-5.4, GPT-5.4 mini/nano araç kullanımı, profesyonel işler erişimi plana göre değişebilir.

Claude Anthropic Claude Opus 4.7, Sonnet 4.6, Uzun yazı, kodlama, analiz, Kodlama ve metin kalitesi çok güçlüdür.
Haiku 4.5 agentic coding, uzun bağlam Görsel üretim değil, görsel anlama odaklıdır.

Gemini Google Gemini 3.1 Pro Preview, Multimodal anlayış, uzun bağlam, Google ekosistemine çok iyi bağlanır.
Gemini 3 Flash, 2.5 Pro/Flash görsel/video/ses, arama grounding Bazı modeller preview olabilir.

DeepSeek DeepSeek DeepSeek-V4-Pro, V4-Flash, Düşük maliyetli reasoning, kodlama, Açık ağırlık avantajı vardır; fakat
V3.2, R1 uzun bağlam, kendi sunucusunda çalışma multimodal tarafı Google/OpenAI kadar geniş değildir.

2) Tarihsel Gelişim / Versiyonlar

OpenAI / ChatGPT / GPT Zaman Çizelgesi

Code:

Tarih Sürüm / Model Öne çıkan tarafı

Code:

11.2022 ChatGPT / GPT-3.5 Chat tabanlı yapay zekâyı geniş kitleye taşıdı.
03.2023 GPT-4 Daha güçlü muhakeme, daha iyi kodlama ve metin kalitesi.
11.2023 GPT-4 Turbo Daha uzun bağlam ve daha ekonomik kullanım.
05.2024 GPT-4o Ses, görüntü ve metin tarafında gerçek zamanlı multimodal yaklaşım.
09.2024 o1-preview / o1-mini Daha uzun düşünme / reasoning yaklaşımının başlangıcı.
12.2024 o1 Reasoning model ailesinin olgunlaşması.
02.2025 GPT-4.5 Büyük ölçekli sohbet ve yazım kalitesi odaklı araştırma modeli.
04.2025 GPT-4.1 Kodlama, talimat takibi ve uzun bağlamda iyileşme.
04.2025 o3 / o4-mini Matematik, kodlama ve reasoning tarafında yeni seri.
08.2025 GPT-5 Kodlama, agentic işler ve uzun araç zincirlerinde büyük sıçrama.
03.2026 GPT-5.4 Profesyonel işler, kodlama ve reasoning için güncel ana seri.
03.2026 GPT-5.4 mini/nano Daha ucuz ve hızlı üretim kullanımı.
04.2026 GPT-5.5 Thinking / Pro Zor kodlama, araştırma, belge analizi ve profesyonel işlerde en üst seviye.

Anthropic Claude Zaman Çizelgesi

Code:

Tarih Sürüm / Model Öne çıkan tarafı

Code:

03.2023 Claude Güvenli, yardımcı, metin odaklı yapay zekâ yaklaşımı.
07.2023 Claude 2 Daha uzun bağlam ve daha güçlü genel performans.
11.2023 Claude 2.1 Daha iyi uzun doküman işleme.
03.2024 Claude 3 Haiku / Sonnet / Opus ayrımı başladı.
06.2024 Claude 3.5 Sonnet Kodlama ve metin kalitesinde büyük çıkış.
02.2025 Claude 3.7 Sonnet Hibrit reasoning; hızlı cevap veya uzun düşünme modu.
05.2025 Claude 4 Opus 4 ve Sonnet 4 ile agentic coding odağı güçlendi.
09.2025 Claude Sonnet 4.5 Kodlama, agent ve bilgisayar kullanımı tarafında güçlü sürüm.
02.2026 Claude Opus 4.6 / Sonnet 4.6 Uzun görevler, büyük kod tabanları ve 1M context beta.
04.2026 Claude Opus 4.7 En güçlü Claude sürümü; karmaşık analiz ve agentic coding odaklı.

Google Gemini Zaman Çizelgesi

Code:

Tarih Sürüm / Model Öne çıkan tarafı

Code:

12.2023 Gemini 1.0 Nano / Pro / Ultra ailesi; doğal multimodal yaklaşım.
02.2024 Gemini 1.5 Pro Uzun bağlam ve multimodal anlama.
05.2024 Gemini 1.5 Flash Hız / maliyet dengesi.
12.2024 Gemini 2.0 Flash Agentic dönem, native tool use, ses/görsel yetenekleri.
03.2025 Gemini 2.5 Pro Thinking / reasoning tarafında güçlü model.
05.2025 Gemini 2.5 güncellemeleri Deep Think, kodlama, ses ve computer-use geliştirmeleri.
11.2025 Gemini 3 Pro Preview Yeni nesil Pro preview.
02.2026 Gemini 3.1 Pro Preview Daha iyi reasoning, token verimliliği, agentic workflow.
2026 Gemini 3 Flash / Flash-Lite Daha hızlı ve daha ekonomik üretim kullanımı.

DeepSeek Zaman Çizelgesi

Code:

Tarih Sürüm / Model Öne çıkan tarafı

Code:

2023 DeepSeek ilk modeller Açık model ve kodlama odaklı başlangıç.
06.2024 DeepSeek-Coder-V2 Kodlama modellerinde güçlü açık ağırlık yaklaşımı.
09.2024 DeepSeek-V2.5 Chat ve coder yeteneklerinin birleşmesi.
12.2024 DeepSeek-V3 MoE mimarisi, hızlı ve ekonomik API kullanımı.
01.2025 DeepSeek-R1 Reasoning modeli; açık kaynak dünyasında büyük ilgi.
08.2025 DeepSeek-V3.1 Uzun bağlam, araç kullanımı ve agent iyileştirmeleri.
09.2025 DeepSeek-V3.1-Terminus Daha kararlı çıktı, agent ve arama iyileştirmeleri.
12.2025 DeepSeek-V3.2 Agent ve tool-use odaklı thinking modeli.
04.2026 DeepSeek-V4-Pro / V4-Flash 1M context, açık ağırlık, düşük maliyetli güçlü reasoning.

3) Hangi İş İçin Hangisi Daha Mantıklı?

Code:

İş / Senaryo En mantıklı seçenekler Açıklama

Code:

Zor kodlama / büyük proje GPT-5.5, Claude Opus 4.7, Claude Sonnet 4.6, Büyük kod tabanı, refactor, debug ve agentic coding için.
Gemini 3.1 Pro, DeepSeek-V4-Pro

Forum yazısı / makale / uzun metin Claude Opus/Sonnet, GPT-5.5, Gemini 3.1 Pro Claude metin kalitesinde çok güçlüdür; GPT genel denge sağlar.

Belge analizi / PDF / uzun rapor Gemini 3.1 Pro, Claude, GPT-5.5, DeepSeek-V4 Uzun bağlam ve dosya analizi önemliyse.

Görsel anlama Gemini, GPT, Claude Görseli okuyup yorumlama tarafında üçü de güçlüdür.

Görsel üretim / tasarım Google Gemini / Nano Banana, OpenAI görsel modelleri Claude daha çok görsel anlama tarafındadır.

Video / ses / multimodal işler Google Gemini / Veo / Live API, OpenAI multimodal Google bu alanda çok geniş model ailesi sunuyor.

Düşük maliyetli API DeepSeek-V4-Flash, GPT-5.4 mini/nano, Gemini Flash-Lite, Büyük hacimli sistemlerde maliyet çok önemlidir.
Claude Haiku

Kendi sunucunda çalışma DeepSeek, açık ağırlıklı modeller, Ollama uyumlu modeller OpenAI/Claude/Gemini genelde bulut API merkezlidir.

Kurumsal güvenlik / kontrollü kullanım OpenAI Enterprise, Claude Enterprise, Google Vertex AI Veri politikası, bölge, logging ve erişim kontrolü önemlidir.

Türkçe kullanım GPT, Claude, Gemini, DeepSeek Dördü de Türkçe cevap verebilir; kalite görev tipine göre değişir.

4) Maliyet Mantığı / API Fiyat Karşılaştırması

Fiyatlar sürekli değişir. Bu tablo yaklaşık fikir vermek içindir. Birim: 1 milyon token.

Code:

Sağlayıcı / Model Input Cache input Output Not

Code:

OpenAI GPT-5.5 $5.00 $0.50 $30.00 En güçlü sınıf, pahalı output.
OpenAI GPT-5.4 $2.50 $0.25 $15.00 Daha uygun frontier seçenek.
OpenAI GPT-5.4 mini $0.75 $0.075 $4.50 Üretim işleri için dengeli.
OpenAI GPT-5.4 nano $0.20 $0.02 $1.25 En ucuz OpenAI sınıfı.

Claude Opus 4.7 $5.00 $0.50 cache hit $25.00 Güçlü metin, kod ve analiz.
Claude Sonnet 4.6 $3.00 $0.30 cache hit $15.00 Denge modeli.
Claude Haiku 4.5 $1.00 $0.10 cache hit $5.00 Hızlı ve daha ekonomik.

Gemini 3.1 Pro Preview $2.00 $0.20 cache $12.00 200K altı prompt için standart fiyat.
Gemini 3.1 Flash-Lite $0.25 $0.025 cache $1.50 Ekonomik ve hızlı.
Gemini 3 Flash Preview $0.50 $0.05 cache $3.00 Hızlı, multimodal, grounding destekli.

DeepSeek-V4-Pro $1.74 $0.145 cache hit $3.48 Güçlü açık ağırlık + düşük maliyet.
DeepSeek-V4-Flash $0.14 $0.028 cache hit $0.28 Çok düşük maliyetli, hızlı seçenek.

5) Yerel Kurulum / Sunucuya Entegrasyon Açısından

Code:

Sağlayıcı Yerel çalıştırma API entegrasyonu Uygun kullanım

Code:

OpenAI Kapalı model; bulut API Çok güçlü ve yaygın ERP, forum AI, kodlama, belge analizi.
Anthropic Kapalı model; bulut API Güçlü API, MCP ekosistemi Yazı, analiz, kodlama, agent işleri.
Google Gemini Kapalı model; API/Vertex Google ekosistemi güçlü Multimodal, arama, Drive/Workspace, video/ses.
DeepSeek Açık ağırlık seçenekleri OpenAI/Anthropic uyumlu API Maliyet odaklı sistemler, self-host denemeleri.

6) Pratik Seçim Rehberi

[]En güçlü genel asistan ve profesyonel iş: GPT-5.5 veya Claude Opus 4.7
[]Kodlama ve büyük proje refactor: GPT-5.5, Claude Opus 4.7, Claude Sonnet 4.6
[]Uzun belge / PDF / multimodal analiz: Gemini 3.1 Pro, GPT-5.5, Claude
[]En düşük maliyetli yüksek hacimli API: DeepSeek-V4-Flash veya GPT-5.4 nano/mini
[]Açık ağırlık ve kendi altyapısında deneme: DeepSeek
[]Görsel, video, ses ve Google ekosistemi: Gemini
Forum botu, ERP botu, teknik destek botu: maliyete göre GPT-5.4 mini, Claude Sonnet, Gemini Flash veya DeepSeek-V4-Pro/Flash

7) Kısa Sonuç

Bugün tek bir “en iyi yapay zekâ” yok. En doğru seçim iş tipine göre değişiyor.

Kodlama ve profesyonel analiz için OpenAI GPT ve Anthropic Claude öne çıkıyor.
Uzun bağlam, multimodal ve Google servisleriyle entegrasyonda Gemini güçlü.
Maliyet, açık ağırlık ve kendi sistemine uyarlama tarafında DeepSeek ciddi avantaj sağlıyor.

Forum, ERP, destek botu veya otomasyon sistemi kurarken en mantıklı yapı genelde tek modele bağlı kalmak değil; görev tipine göre model seçen hibrit mimaridir.

Örnek:
Basit sınıflandırma ve özet: ucuz model
Kod düzeltme ve karmaşık analiz: güçlü model
Uzun belge ve multimodal iş: Gemini / GPT / Claude
Düşük maliyetli toplu işlem: DeepSeek / mini / nano sınıfı modeller

Bu yüzden gerçek sistemlerde “tek model” yerine “model yönlendirici” mantığı daha sağlıklı olur.

OZMENA Community Forum - GENEL

Yapay zeka aileleri ve tarihsel gleişimleri - 24.04.2026 tarihi itaibari ile.